ترجمه سخن علامه طباطبائى ( ره ) : مقدمه : نظر به اين كه هم مسئله خيلى دقيق است و هم سخن علامه بر مقدماتى استوار است و نيز مشروح ترين و مفصّل ترين كلامى است كه تا اين جا از او ديده ايم ، اجازه مى خواهم سخنش را در رديف هائى تنظيم كنم ، مى فرمايد : 1 - هر واحد از آحاد خلق به حدودى محدود است كه وجودش به وسيله آن حدود ، متعيّن مىشود از قبيل : طول ، عرض ، رنگ ، و ديگر اوصاف و رابطه هائى كه به وسيله آن ها با ديگر اشياء رابطه دارد . 2 - وقتى كه در اين ها دقيق بنگرى ، مى بينى كه هم اسباب وجود شيئ ، هم در حدود وجود او دخالت دارند و هم در ديگر چيزها كه به وجود او متعلق هستند . و مى بينى كه شيئ به وسيله آن اسباب متقدر مىشود . 3 - ليكن خود آن اسباب نيز متقدّر مى شوند به وسيله آن چه بر آن ها تقدم دارد ( خود اسباب نيز اسباب دارند ) . 4 - و بالاخره ( اين سير قهقرائى ) مى رسد به خداوند سبحان . وحقيقت آن چه هر شيئ با آن متقدر و محدود مىشود ، در نزد اوست . 5 - اين ارتباط اشياء با خداوند متعال ، فقط در جهت « صفات فعليه » خدا ، هست ( نه صفات ذاتيّه ) صفات فعليه كه با آن به اشياء نعمت مىدهد ، و به آن ها ساختار مىدهد ، و امورشان را تدبير مىكند مانند رحمت ، رزق ، هدايت ، احياء ، حفظ ، آفريدن و غير اين ها . و آن چه مقابل اين امور است . 6 - پس خداوند از جهت صفات فعل ، در هر چيز مخلوق ، دخالت دارد و همچنين در هر آن چه به آن شيئ تعلق دارد مانند اثرش و فعلش ، ( يعنى خداوند هم در وجود هر شيئ دخالت دارد و هم در آثار و افعال هر شيئ ) . زيرا معنائى ندارد كه خداوند صفتى داشته باشد و آن صفت به اشياء متعلق باشد ، اما اشياء به آن صفت متعلّق نباشند .